تشخيص زود هنگام و به موقع سرطان پروستات - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی تشخيص زود هنگام و به موقع سرطان پروستات - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی

تشخيص زود هنگام و به موقع سرطان پروستات

تشخيص زود هنگام و به موقع سرطان پروستات

Early Detection of Prostate Cancer

     سرطان پروستات در حال حاضر پس از سرطان ريه و روده شايعترين نوع سرطان در مردان است. اين بيماری در مراحل اوليه اغلب بدون علائم عمومی مانند لاغری و بی اشتهائی می باشد و به ندرت بطور موضعی علامت ميدهد .

     نکته قابل توجه اين است که اختلال دفع ادرار که بصورت کاهش فشار جريان ادرار وقطره قطره آمدن ادرار بروز ميکند بيشتر در بزرگی خوش خيم پروستات ديده ميشود وسرطان پروستات در مراحل اوليه با اين علامت همراه نيست.

   قديمی ترين روش تشخيصی بيماری پروستات ، لمس پروستات است . اين روش 4000 سال پيش از ميلاد مسيح توسط سومری ها شناخته ومورد استفاده قرار ميگرفته است . برای اين منظور پزشک با وارد کردن انگشت سبابه به بخش انتهائی روده بزرگ، غده پروستات را لمس وقوام بخشهای مختلف آنرا مورد بررسی قرار ميدهد . پروستات طبيعی و سالم در معاينه قوام نرم دارد وفاقد توده است .

   گرچه لمس پروستات در حال حاضر نيز از اجزای اصلی معاينات بيماری پروستات است، ولی تشخيص زود هنگام سرطان پروستات بيشتر با استفاده از نتايج آزمايش خون صورت ميگيرد .

     در سالهای اخير با پيشرفت علم پزشکی روشهای تکميلی ودقيق تر برای تشخيص سرطان پروستات ارائه شده است.

روش های مدرن تشخيص سرطان پروستات:

     بر اساس پژوهشهای انجام شده توصيه ميشود که برای تشخيص سرطان پروستات علاوه بر لمس پروستات از آزمايش تومور مارکر PSA(آنتی ژن اختصاصی پروستات) نيز استفاده گردد.

   در صورت ترکيب معاينه پروستات از راه لمس و اندازه گيری مقدار PSA ميتوان ، توان تشخيص سرطان پروستات (کارسينوم پروستات) را تا حدود زيادی بهبود بخشيد. اين مسئله از آنجا سرچشمه ميگيرد که تشخيص سرطان پروستات در مراحل نخست احتمالآ توسط لمس پروستات امکانپذير نيست. اما سلولهای سرطانی در شروع ظهور تغييرات بدخيم اغلب از توان توليد PSA برخوردار بوده که مقدار PSAاز طريق آزمايش خون قابل اندازه گيری ميباشد . در بيمارانی که مبتلا به سرطان پروستات هستند مقدار آنتی ژن PSAدر خون افزايش مي يابد و اين امر تشخيص به موقع سرطان را ممکن ميسازد . در ضمن آزمايش مذکور اين امکان را برای پزشک فراهم ميسازد تا در صورت لزوم روشهای تکميلی ديگر مانند سونوگرافی را نيز مورد اجراء گذارد. چنانچه نتايج اندازه گيری PSA وجود سرطان را محتمل سازد، انجام سونوگرافی ترانس رکتال (از طريق بخش انتهائی روده بزرگ) و در صورت لزوم بافت برداری از پروستات ( قبل از آنکه غده پروستات قابل لمس باشد) قدم مهم ديگر در تشخيص زود و بموقع تومور خواهد بود. طبق آمارهای موجود در حدود 40% از عموم مردان در سن 50 سال ميتوان کانونهای بسيار کوچک و ابتدائی سرطان پروستات را مشاهده کرد که اين درصد با افزايش سن نسبت مستقيم دارد.

     در حال حاضر با استفاده از روشهای درمانی جديد، در صورت تشخيص در مراحل ابتدائی، برای در صد بالائی از بيماران مبتلا به سرطان پروستات، امکان بهبودی کامل فراهم گشته است .

چگونه ميتوان به حداکثر اطمينان در تشخيص زود هنگام و به موقع سرطان پروستات دست يافت؟

با ترکيب سه گانه زير تشخيص زود هنگام سرطان پروستات امکان پذير است:

1-    معاينه بيمار توسط لمس پروستات

2-    اندازه گيری مقدارPSA( تعيين نسبت PSAآزاد به PSAکل)،

3-    معاينه پروستات توسط اولتراسوند سونوگرافی

در اين رابطه توجه به نکات زیر ضروری است :

–         معاينه و آزمايشهای ذکر شده بايد بطور منظم انجام شوند .

–         انجام آزمايش PSAبعد از سن 45 سالگی هر سال يکبار توصيه ميشود .

–         تنها در صورت تشخيص زود هنگام و بموقع ميتوان اميدوار بود که سرطان محدود به غده پروستات بوده ، ايجاد متاستاز نکرده و بطور کامل قابل معالجه است.

آنچه که بيمار بايد به آن توجه نمايد؟

–         مسئله بسيار مهم آنکه نمونه گيری بايد حتماً قبل از لمس پروستات صورت گيرد. در غير اينصورت نتايج آزمايش بالا تر از حد حقيقی و لاجرم غير قابل استفاده خواهد بود.

–         بالا بودن مقدار PSAميتواند در بزرگی خوش خيم پروستات و التهاب پروستات (پروستاتيت) نيز ديده شود . بنابراين تفسير نتايج آزمايش به عهده پزشک معالج می باشد و بعبارت ديگر همه افرادی که PSAبالا دارند مبتلا به سرطان پروستات نيستند .

–         نمونه گيری خون در هر ساعت از روز امکان پذير است .

مراجع:

1-    Deutsches Krebsforschungszentrum.Darmkrebs:Früerkennung mit Stuhltest und Koloskopie 2014

2-    Laboratory Dr Limbach and Colleagues,Heidelberg/Germany

3-    Clinical Laboratory Diagnostics, ed. ByLothar Thomas,TH-Books Verlagsgesellschaft,germany 2008

4-    Henry’s clinical diagnosis and management by laboratory methods, saunders-Elsevier,2007

5-    Current medical diagnosis & treatment, ed.By Lawrence M.Tierny;et al,Mc Graw-Hill Inc,2006