پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی

پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی

پیش گیری از:

  • سکته قلبی
  • سکته مغزی
  • زوال عقلی بیماری آلزایمر

Prevention of myocardial infarction, cerebrovascular accident and Alzheimer disease

 

     هوموسیستئین (Homocysteine) ترکیبی است که از متابولیسم مواد پروتئینی نتیجه شده و افزایش آن ریسک فاکتور مهمی در رابطه با بیماری های دستگاه گردش خون محسوب میگردد. بعبارت دیگر افزایش هوموسیستئین میتواند بعنوان یک فاکتور غیر وابسته به ریسک فاکتورهای دیگر در ایجاد سکته مغزی و بیماری زوال عقلی (Alzheimer) در پیری نقش داشته باشد.

     نتایج مطالعات پژوهشی در رابطه با متابولیسم هوموسیستئین که بخصوص از سال ۱۹۶۹در اختیار گرفته اند مؤید آن است که افزایش این ترکیب در خون ریسک سکته قلبی، سکته مغزی و مرگ و میر ناشی از آنها را افزایش میدهد . طبق نتایج حاصل از پژوهشهای مربوط به سال ۱۹۹۹ ریسک مرگ ناشی از افزایش میزان هوموسیستئین در خون بسیار چشمگیر است.

   تاکنون چنین تصور میشد که افزایش هوموسیستئین بخصوص در افرادسالخورده سبب سکته قلبی میشود. در یک گزارش از سال ۲۰۰۵ چنین آمده است که در نیمی از عموم افراد زیر ۴۰ سال (نیمی از آنها حتی زیر ۳۰ سال) که دچار سکته قلبی شده بودند، افزایش هوموسیستئین قابل تشخیص بوده است.

نتایج عموم پژوهشهای انجام شده نشان میدهند :

  1. افراد نسبتآ جوانی که مبتلا به افزایش هوموسیستئین هستند با افزایش ریسک آترواسکلروز و بنابراین سکته قلبی و مغزی مواجه میباشند .
  2. بیش از ۵۰% از افراد بالای ۵۰ سال دچار افزایش هوموسیستئین هستند.
  3. افزایش هوموسیستئین به تنهائی مسئول حدود ۱۰% از بیماریهای دستگاه گردش خون میباشند. این بیماریها علت نخست مرگ در کشورهای صنعتی محسوب میشود.
  4. بعلاوه افزایش هوموسیستئین فاکتور مهمی در رابطه با بیماریهای دژنراتیو سیستم اعصاب مرکزی بشمار رفته که منجربه اختلالات شناختی، زوال عقلی و بیماری آلزایمر میگردد.
  5. افزایش هوموسیستئین بعنوان یکی از عوامل مؤثر در ایجاد آترواسکلروز (تصلب شرائین )مطرح میباشد .

تصلب شرائین:

     تصلب شرائین یک بیماری است که به آهستگی پیش میرود و نه تنها عروق شریانی بزرگ( نظیر شرائین گردن، عروق کرونر و شرائین پاها) بلکه عروق بسیار ظریف قلب و مغز را نیز گرفتار کرده که منتهی به بیماریهای مربوطه میگردد.

  • تصلب زودرس شرائین بزرگ را میتوان امروزه بکمک روشهای تشخیصی مدرن یعنی اولتراسونوگرافی داپلر بموقع و قبل از بروز آسیبهای غیر قابل جبران تشخیص داد. بدیهی است که در این صورت درمان پیش گیری کننده امکانپذیر خواهد بود.
  • عروق بسیار ظریف در مغز و قلب و دستگاههای دیگر نیز از آسیبهای مورد بحث مستثنی نیستند. اما تشخیص بموقع این آسیبها حتی با دستگاههای بسیار مدرن و پیشرفته نیز ممکن نیست. برای شناسائی بموقع این موارد و درمان پیشگیری کننده باید از تستهای آزمایشگاهی استفاده نمود .

     در مجموع میتوان گفت که هوموسیستئین وCRP–high sensitivity بتدریج و در طی سالهای متمادی سبب آسیب عروق میگردد. در جریان این تغییرات جدار عروق ضخیم شده که منجر به تنگ شدن مجرای عروق میشود .

ارزش اندازه گیری سطح هوموسیستئین خون:

     افزایش سطح هوموسیستئین به بیش از ۱۰ واحد (µmol/l) با افزایش چشمگیر ریسک مرگ توام است. از آنجا که افزایش غلظت هوموسیستئین با تجویز ویتامین B6، B12 و بخصوص اسید فولیک بطور مؤثر قابل درمان است، باید کوشش کرد تا غلظت هوموسیستئین به کمتر از ۱۰ واحد تقلیل پیدا نماید.

     در رابطه با پیشگیری نیز این این قاعده کلی را باید نسبت به بیمارانی که دچار افزایش هوموسیستین بدون افزایش فشار خون، دیابت و بدون استعمال دخانیات هستند رعایت کرد. چنین افرادی با توجه به نرمال بودن چربی های خون( کلسترول تام، تری گلیسریدها، HDL و LDL ) سالم بنظر میرسند.

   آنطور که آمارهای مفصَل آماری نشان میدهند ریسک مرگ و میر در افرادیکه دچار افزایش هوموسیستئین هستند در مقایسه با گروهی که دارای ارزشهای نرمال هستند ( کمتر از ۹ واحد) بصورت زیر تغییر پیدا میکند:

افزایش ریسک سکته مغزی/قلبی میزان هوموسیستئین
۱/۹ برابر ۱۴/۹- ۹
۲/۸ برابر ۱۹/۹- ۱۵
۴/۵ برابر بیش از۲۰ واحد

ارزشهای فوق برای کلیه سالم صادق است.

     طبق یک گزارش جدید افزایش غلظت هوموسیستئین تا ۱۵ واحد و نرمال بودن High sensitivity-CRP ریسک انفارکتوس قلب را تا ۲ برابر افزایش میدهد. اما اگر علاوه بر بالا بودن غلظت هوموسیستئین میزان High sensitivity-CRP بیش از ۵ میلی گرم باشد ریسک سکته قلبی تا ۱۰ برابر افزایش پیدا میکند.

درمان:

   افزایش غلظت هوموسیستئین را میتوان با تجویز سه ویتامین B6،B12 و اسید فولیک مورد درمان قرار داد. آنچه در رابطه با درمان اهمیت دارد ترکیب سه ویتامین است . کنترل غلظت هوموسیستئین ۴ تا ۸ هفته پس از شروع درمان توصیه میشود.

   اضافه بر درمان با ویتامینها، میتوان با انتخاب تغذیه صحیح سطح هوموسیستئین را تحت تاثیر قرار داد . هر چه میزان مصرف نان، سبزیجات و مواد لبنی کم چربی در تغذیه روزانه بالاتر باشد، کاهش دادن میزان هوموسیستئین سهل تر و سریع تر است. بر عکس مصرف زیاد گوشت، چربی و قهوه میزان هوموسیستئین را افزایش میدهد.

نتیجه گیری:

چه نتایجی را میتوان از ارزیابی ریسک ابتلاء به بیماریهای عروق گرفت؟

  1. اهمیت پارامترهای آزمایشکاهی که از لحاظ علمی مورد تایید قرار گرفته و ریسک تصلب شرائین را تحت تاثیر قرار میدهند متفاوت است.
  2. تخمین ریسک با اندازه گیری تنهای کلسترین کافی نیست.
  3. نتایج اندازه گیری پارامترهای کلسترول تام، تری گلیسریدها، HDL و LDL مشخص میکنند که آیا درمان بالا بودن چربی خون مورد نیاز است.
  4. افزایش هوموسیستئین یک فاکتور ریسک جداگانه است که توسط سه ویتامین B6، B12 و اسید فولیک بدون عوارض جانبی قابل درمان است.
  5. پارامتر دیگر یعنی CRP–High sensitivity جهت تشخیص التهاب در دیواره عروق مورد نیاز است و میتوان از آن جهت کنترل مؤثر بودن درمان با داروهای کاهش دهنده کلسترول استفاده نمود.

آزمایشهای مهم به قرار زیرند :

–         اندازه گیری چربیهای خون ( کلسترول تام ، HDL ، LDL و تری گلیسریدها)

–         هوموسیستئین

–         High sesitivity CRP

     به عقیده متخصصین انتخاب صحیح درمان و انجام صحیح آن میتواند عمر بیمار را ۵ سال و یا بیشتر افزایش دهد.

     قابل توجه است که در اختیار داشتن تستهای مهم آزمایشگاهی و واقف بودن به فاکتورهای ریسک نظیر فشار خون، استعمال دخانیات، دیابت و فاکتورهای دیگر این امکان را به پزشک معالج میدهد تا بتواند ریسک تصلب شرائین و بیماریهای وابسته به آنرا تخمین زند. انتخاب درمان مناسب بر اساس آزمایشهای مربوطه میتواند نه تنها از پیشرفت اختلالات مطرح شده در دیواره عروق جلوگیری نماید، بلکه آنرا تا حدود زیادی بحالت قبلی بازگرداند.

آنچه که بیمار باید به آن توجه نماید:

نمونه گیری باید در هنگام صبح و در حالت ناشتا گرفته شود.

مراجع :

۱-Clinical laboratory diagnosis, Ed. By Lothar Thomas TH-Books Verlagsgesellschaft, gemany, 2008

۲- Henry’s clinical diagnosis and management by laboratory methods, saunders-Elsevier, 2007

۳- Current medical diagnosis & treatment, Ed. By Lawrence M.Tierny;et al,Mc Graw-Hill Inc,2006

۴-Archives of Neurology, vol.55N.11, November1998.

Fplate,Vitamine B12, and serumTotal Homocysteine Levels in confirmed Alzheimer Disease.

۵- N Engl J Med 2002:346-483 February 14,2002. Homocysteine as a Risk Factor for Dementia and Alzheimer’s disease.

۶-Arch Gerontol Geriatr. Suppl.2004 (9):195-200.Homocysteine in Alzheimer disease and vascular dementia.