آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی بایگانی - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی بایگانی - آزمایشگاه مرکزی پاتوبیولوژی

عفونت های مهم در دوران حاملگی

  • -
newborn+photographs+3

عفونت های مهم در دوران حاملگی

 

Pregnancy –relevant infections

برخی از بیماریهای عفونی در دوران بارداری ممکن است که برای جنین مخاطره انگیز بوده و سبب سقط جنین ، بیماری کودک و یا نقص خلقت گردند . بر اساس استانداردهای موجود (Disease specific standards) میتوان عفونتهای مزبور را به ۲ گروه تقسیم کرد .

——————————————————————————————————————–

گروه ۱ (غربالگری) :

  • سفلیس ( Syphlis)
  • سرخجه (Rubella )
  • عفونت هپاتیت ویروسی ب  (Hepatitis B virus infection)
  • عفونت HIV
  • عفونت کلامیدیا تراکوماتیس (Chlamydia trachomatis infection)

——————————————————————————————————————–

گروه۲ ( بنا به نیاز ) :

  • سیتومگا لی (Cytomegaly)
  • آبله مرغان (Chickenpox, varicella-zoster virus infection))
  • توکسوپلاسموز (Toxoplasmosis)
  • بیماری پنجم، اریتم عفونی (Parvo virus B19, Erythema infectiosum)
  • لیستریوز مادر زادی (Congenital listeriosis )
  • کاندیدا (Vaginal mycosis)
  • استرپتوکوکهای گروه B
  • عفونتهای مجاری ادرار در دوران بار داری ( و در افراد سالخورده )
  • عدم ایمنی بر علیه کزاز

تست های گروه ۲ برای غربالگری تعریف نشده اند و معمولا بنا بر نیاز و تشخیص پزشک به اجراء گذارده میشوند . برای کسب اطلاعات بیشتر به بروشورهای اطلاع رسانی مربوطه مراجعه نمائید .

——————————————————————————————————————–

سفلیس ، عفونت با ترپونما پالیدوم

Syphilis (infection with the Treponema pallidum)

آزمایش خون برای سفلیس ( تست غربالگری TPHA ) در شروع حاملگی، بمنظور تشخیص عفونت با عامل عفونی صورت میگیرد . چنانچه نتیجه آزمایش مثبت باشد، میتوان بلافاصله بدرمان آن پرداخت و از سرایت آن به جنین جلوگیری کرد .

بیماری سفلیس تحت چهار مرحله (primary, secondary,latency, tertiary) پیش میرود . این عفونت معمولا از راه تماس جنسی و با واسطه بافت مخاطی به مادر سرایت کرده و از طریق جفت به جنین منتقل میگردد . عفونت جنین معمولا پس از ماه چهارم حاملگی صورت میگیرد . بدون معالجه مادر ، ریسک سقط جنین ، تولد زود رس و بیماری خطیر کودک (تجمع آب در جنین) افزایش یافته و میتواند سبب مرگ کودک گردد .

——————————————————————————————————————–

سرخجه (Rubella)

سرخجه معمولا تحت عنوان یک بیماری بی خطر دوران کودکی و غالبا بدون علامت، شناخته شده است . عفونت اولیه در دوران بارداری یک واقعه بیم آور محسوب میشود ، زیرا ممکن است که موجب نقص های سخت، نظیر نقصهای قلب، چشم (کاتاراکت) و ناشنوائی داخلی در کودک گردد .

بطور کلی باید گفت که آندسته از زنان بار دار تحت ریسک قرار دارند که فاقد آنتی بادیهای محافظت کننده میباشند . بنابراین این مسئله از اهمیت خاصی برخوردار است که تست Rubella IgG ELISA در چهار چوب مراقبت های قبل از تولد (antenatal care) انجام شود . چنانچه بر اساس مدارک موجود وجود آنتی بادی محرز باشد، انجام این تست لازم نخواهد بود .

——————————————————————————————————————–

هپاتیتB در زنان بار دار – (Hepatitis B)

تشخیص هپاتیت B با اندازه گیری آنتی ژن (HBs-Ag) در سرم زن حامله شروع میشود. پس از هفته ۳۲ حاملگی بهتر است که تست حتی المقدور نزدیک به زمان وضع حمل انجام شود . در مواردیکه بیمار ایمن باشد ( مثلا پس از واکسیناسیون ) اجرای این تست لازم نخواهد بود .

هدف از غربالگری HBs-Agتشخیص زود هنگام ابتلاء مادر به هپاتیت قبل از وضع حمل است . بدین ترتیب میتوان کودکان متولد شده از مادران HBs-Ag مثبت را بلافاصله پس از تولد تحت درمان واکسیناسیون فعال/غیر فعال و بعبارت دیگر محافظت قرار داد. حدود ۵۰% از نوزادان ممکن است که در حین تولد دچار عفونت با ویروس هپاتیت B شوند . افرادیکه مبتلا به هپاتیت مادرزادی هستند تحت ریسک بالاتری از عفونت مزمن ، سیروز و کارسینوم کبد قرار دارند .

——————————————————————————————————————–

مهم ترین پارامترها در تشخیص هپاتیت B و مورد استفاده آنها در زنان حامله بقرار زیرند :

  • آنتی ژنHBs-Ag در تست غربالگری : تشخیص هپاتیت B در زن حامله
  • Anti-HBc (IgG) : تشخیص فرم مزمن هپاتیت
  • Anti-HBc (IgM) : تشخیص عفونت تازه
  • HB-virus-DNA : تشخیص شدت عفونت زائی
  • آنتی ژنHbe-Ag : تشخیص شدت عفونت زائی
  • Anti-HBs : تشخیص ایمنی و کنترل واکسیناسیون

 

——————————————————————————————————————–

HB-virus-DNA ، Hbe-Ag و عفونت زائی :

HB-virus-DNA اطلاعات کمّی در رابطه با میزان عفونت ارائه میدهد . بعبارت دیگر توسط این تست میتوان درجه عفونت زائی را به بهترین وجه مشخص نمود . انجام تست مذکور در عموم موارد HbsAg مثبت لازم است . قابل توجه است که غلظت ویروس یا بار ویروسی با میزان عفونت نسبت مستقیم دارد .

——————————————————————————————————————–

HbeAg

یک تست اضافی در تعیین درجه عفونت زائی ویروس محسوب میشود. مثبت بودن HbeAg بمنزله عفونت زائی بالای ویروس میباشد . ولیکن منفی بودن آن بهیچ وجه عفونت زائی ویروس را نفی نمیکند . بطور کلی باید عموم افراد HbsAg مثبت را عفونی بحساب آورد .

مهم ترین پارامترهای تشخیص هپاتیت B در جدول زیر آورده شده اند :

هپاتیت B HBsAg Anti-HBc IgM Anti-HBc IgG HBV-DNA Hbe-Ag Anti-HBs
حاد + +
مزمن + +
عفونت زائی + +
هپاتیت در گذشته + +
واکسیناسیون +

——————————————————————————————————————–

عفونت اچ آی وی (human immunodeficiency virus)

تست HIV را باید عموما در شروع دوران بارداری انجام داد . البته موافقت بیمار برای انجام تست مزبور ضروری است و پزشک معالج در هر مورد مشاوره لازم را به بیمار خواهد داد .

اطلاع از عفونت HIV در یک زن بار دار از اهمیت خاصی برخوردار است . تشخیص عفونت این امکان را فراهم میسازد که با اتخاذ درمان مناسب، ریسک انتقال عفونت HIV به جنین را تقلیل داد . درمان در درجه اول شامل مادر قبل از وضع حمل شده ضمن آنکه استفاده از سزارین، درمان کودک بعد از تولد و جلوگیری از شیر دادن توسط مادر نیز مورد بررسی قرار گرفته و تصمیم گیری میشود .

——————————————————————————————————————–

تشخیص کلامیدیاها chlamydia trachomatis

عفونت دستگاه تناسلی زن با عامل تراخم یکی از شایعترین عفونتها در سطح جهان است که از طریق تماس جنسی انتقال پیدا میکند . نتیجه این امر درد مزمن در ناحیه زیر شکم، ناباروری و یا حاملگی خارج از رحم میباشد . نوزادان این گروه از زنان ممکن است که گرفتار التهاب ملتحمه چشم و پنومونی شوند . بعلاوه ریسک پاره شدن زود رس کیسه و تولد نوزاد نارس افزایش پیدا میکند .

پیشنهاد مراجع علمی مبنی بر این است که تشخیص مولد تراخم توسط یک تست غربلگری در عموم زنان بار دار انجام شود . در حال حاضر انجام این تست بروش PCR قابل انجام است .

مراجع :

  • Labor und Diagnose
  • AusgewählteThemen für Gynäkologen labor Limbach germany .
  • Infectious diseases in pregnancy, screening programme Uk national screening committee 2010

  • -
child-with-flu-in-winter

جلوگیری از بیماریهای عفونی در ماههای زمستان

جلوگیری از بیماریهای عفونی در ماههای زمستان

  • در مرحله نخست باید واکسیناسیون بر علیه آنفلوآنزا (گریپ) را مطرح نمود که تا بحال ،خاصه در افراد سالخورده، کمتر مورد استفاده قرار گرفته است. این در حالیست است که هر سال بخشی از بیماران سالخورده جان خود را بعلت ابتلاء به گریپ از دست میدهند.

بنابراین اولین توصیه ما اینست که به واکسیناسیون ضد آنفلوآنزا مبادرت ورزید.

  • در مرحله دوّم استفاده از داروهائی است که انسان را در مقابل بیماریهای مشابه عفونی حفظ میکنند. برای این منظور میتوان از ترکیبات خنثی کننده نورآمینیداز نظیر Tamiflu و یا Relenza که از رشد و تکثیر ویروسها جلوگیری میکنند،استفاده کرد.این گونه داروها را میتوان پس از مشاوره و تجویز توسط پزشک تهیه و جهت استفاده در داروخانه منزل آماده داشت. در صورت بروز گریپ همگانی ( و یا گریپ مرغی) ممکن است که احتمالآ این دارو باندازه کافی در داروخانه ها در دسترس نباشد.
  • در مرحله سوّم بهره گیری صحیح از ویتامین D است.

از حدود سال ۱۸۶۰ این اطلاع در دست بوده است که بیماران مبتلا به عفونتهای سخت نظیر بیماری سل در صورت تماس بهتر با نور خورشید ممکن است حتی به معالجه کامل دست پیدا نمایند. همچنین در سال ۱۹۳۰ پزشکان آنزمان به این نکته پی برده بودند که کودکان مبتلا به راشیتیسم اغلب به انواع عفونتها دوچار شده و بعنوان مثال در رابطه با برخی عفونتها نظیر سیاه سرفه جان خود را از دست میدهند. این در حالیست که کودکان سالم در عین اینکه به بیماری سخت سیاه سرفه مبتلا میشوند امآ بندرت و بسیار کمتر با خطر مرگ مواجه میگردند. این اطلاعات و اهمیت ویتامین D متاسفانه در طی زمان دوباره بدست فراموشی سپرده شد. بر اساس آمار موجود بسیاری از افراد سنین بالای ۵۰ سال در ماههای پائیز و زمستان دوچار کمبود ویتامین D میشوند.

آنطور که یکی از پژوهشهای نوین (randomised and placebo controlled) نشان میدهد تجویز ۸۰۰ واحد ویتامین D در روز بمدت ۵ سال، میزان مرگ و میر در افراد سنین بالای ۶۵ سال را در مقایسه با گروه دریافت کننده ماده غیر فعال سمبولیک (placebo) تا ۱۲% کاهش میدهد.بعلاوه میزان شکستگی استخوان در گروه دریافت کننده ویتامین D تا ۳۳% کمتر بوده است.

  • در مرحله چهارم بهره گیری از داروهای مولتی ویتامین و عناصر کم نیاز قرار دارد

تشخیص و درمان:

توصیه ما بشرح زیر است:

اندازگیری ۲۵OH-Vitamin D یکبار در تابستان و یکبار در زمستان. در صورتیکه میزان ویتامین D کمتر از میزان طبیعی ۲۰µg/L باشد، تجویز ویتامین D تحت کنترل پزشک توصیه میشود. طول زمان درمان بستگی به غلظت ویتامین دارد که ممکن است شامل تنها فصل زمستان و یا تمام سال گردد. بعلاوه بهتر است که علاوه بر آن یک ترکیب مولتی ویتامین همراه با عناصر کم نیاز نیز تجویز گردد.

کنترل ۲۵OH-Vitamin D، شش ماه پس از شروع درمان توصیه میشود.

مراجع:

۱-Chandra RK. Lancet 1992 ;۳۴۰: ۱۱۲۴-۷

۲-Trivedi DP et al., Brit Med J 2003 ; ۳۲۶ :۴۶۹-۷۲


  • -
boost-your-immunity

تعیین موقعیت سیستم ایمنی و دفاعی بدن

تعیین موقعیت سیستم ایمنی و دفاعی بدن

Immune status

تکامل سیستم دفاعی بدن انسان بسیار پیچیده و به توان خارق العاده ای درمقابله با عوامل بیماری زا دست یافته است. بمنظور دفاع مؤثر از بدن در مقابل میکرواورگانیسمهای مهاجم و آماده بودن مستمر و مقابله با تکرار تهاجم ، سیستم دفاعی بدن از امکانات متعددی برخوردار بوده که در جای خود از هر یک بنحو احسن استفاده میکند. بطور کلی میتوان این سیستم را به دو بخش موسوم به „ دفاع سلولی“ که در آن از سلولهای مدافع استفاده میشود و بخش „ غیر سلولی“ تقسیم نمود. دفاع غیر سلولی از پروتئینهای متعدد تشکیل یافته که در حقیقت „ دفاع ایمنی“ را بعهده دارد. سیستم اخیر خود دارای دو بخش دفاع غیر اختصاصی و اختصاصی میباشد.

دفاع غیر اختصاصی وظیفه مقابله با عموم عوامل غیر خودی را عهده دار است. عوامل غیر خودی ممکن است از نوع میکرواورگانیسمهای مهاجم و یا ترکیبات غیر خودی باشند. در حالیکه سیستم غیر اختصاصی مادر زادی است، دفاع اختصاصی جنبه اکتسابی دارد. سیستم اخیر بطور هدفدار بمقابله با مهاجم پرداخته، دارای حافظه بوده و میتواند دشمن را دوباره بشناسد. از این پدیده در پزشکی و تکنیک واکسیناسیون استفاده میشود. بعبارت دیگر سیستم دفاعی نخست دشمن را شناسائی کرده تا بتواند در صورت تهاجم با ارائه مکانیسمهای دفاعی خاص بمقابله با آن برخیزد. بنابراین میتوان گفت که اساس سیستم بسیار پیچیده دفاعی بر دو پایه دفاع اختصاصی و غیر اختصاصی استوار است. مکانیسمهای سلولی و غیر سلولی در مجموع به یک تکامل بسیار کمپلکس و پیشرفته دست یافته اند. این سیستم دفاعی بسیار مؤثر متاسفانه در عین حال بسیار حساس و اختلال پذیر است. بطور کلی هر چه واحد های یک سیستم پیچیده تر باشند بهمان نسبت نیز شناسائی اختلالات آن سخت تر خواهد بود.

فاکتورهای ریسک سیستم ایمنی ودفاعی بدن

علاوه بر زمینه های ژنتیکی، عوامل زیر نیز در کارآئی سیستم ایمنی ودفاعی بدن اثر گذارند :

  • استرس
  • نیکوتین، الکل وترکیبات اعتیاد آور
  • تغذیه نامناسب
  • کمبود حرکت و فعالیت بدنی

مسائل تشخیصی:

چنانچه بیمار دوچار عفونتهای مکرر باشد، توجه و پاسخ به نکات زیر لازم خواهد بود:

  • آیا اختلال سیستم دفاعی تنها از ناتوانی و ضعف آن و یا حتی از دست رفتن کامل آن ناشی میشود؟ آیا اختلالات مزبور قابل ترمیم هستند؟
  • آیا سیستم ایمنی احتیاج به کمک و تقویت دارد؟ در رابطه با پاسخ این سئوال اطلاع از پارامترهای آزمایشگاهی میتواند کمک شایانی به تشخیص و انتخاب درمان مناسب نماید.

تشخیص آزمایشگاهی:

باید نخست به این مسئله توجه داد که بررسی و ارزیابی کامل آزمایشگاهی از امکانات متعارف مالی خارج و بنابراین قابل انجام نخواهد بود. بر اساس تجربه طولانی در این زمینه و نتایج حاصل از پژوهشهای نوین و با توجه به میزان هزینه قابل قبول تعدادی از پارامترهای آزمایشگاهی برای این منظور انتخاب شده اند(Immune status). بکمک این پارامترها میتوان اختلالات عمده و مهم سیستم ایمنی را شناسائی و اطلاعات لازم جهت درمان را در اختیار پزشک قرار داد. بعلاوه تشخیص بیماریهائی نظیرلوسمی (سرطان خون)، ایدز(HIV) و آسیب سمی مغز استخوان(در رابطه با سموم واثر داروها) که ممکن است با عفونت زائی غیر منتظره و مکرر همراه باشند، از اهمیت خاصی برخوردار است .

در آزمایشگاه اختصاصی و بکمک آزمایشهای بسیار پیچیده نظیر بررسی سلولهای دفاعی از لحاظ تعداد و عمل مورد بررسی قرار میگیرند برای ایمنظور باید از تکنیکهای رنگ آمیزی خاص استفاده نمود. بعلاوه توان مغز استخوان در تولید سلولهای دفاعی نیز ارزیابی میگردد.

انواع لنفوسیتها را که در رابطه با دفاع سلولی از اهمیت خاصی برخوردارند نمیتوان از راه رنگ آمیزی و میکروسکپی مورد بررسی قرار داد. برای ایمنظور باید از تکنیکهای بسیار پیچیده استفاده کرد که در آن مارکرهای سطحی این سلولها مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته که در نهایت تشخیص افتراقی و مطالعه عمل سلولهای مربوطه را امکانپذیر میسازد.

بکمک آزمایش ایمنوگلوبولینها میتوان سلولهای تولید کننده آنتی بادی را بررسی نمود. بدن انسان در حالت سلامتی از رزرو کافی برخوردار است.بخصوص ایمنوگلوبولین A و زیر گروههای ایمنوگلوبولین G از اهمیت زیادی برخوردار هستند.

جهت تعیین موقعیت سیستم ایمنی و دفاعی بدن (Immune status) میتوان از تستهای زیر استفاده کرد:

  • Immune globulins IgG,IgA,IgM
  • IgG4
  • Protein electrophoresis
  • Immunotyping
  • Kappa & Lambda (Free light chain) quantitative
  • C3,C4
  • C1-Esterase inhibitor
  • CBC
  • CRP sensitive

مراجع :

۱-Labor und Diagnose,Lothar Thomas 2013

۲- Limbach laboratory information Heidelberg, Germany


  • -

غربالگری نوزادان جهت تشخیص نقصهای هورمونی و متابولیکی ارثی

مراجعه کننده محترم

هدف از این غربالگری تشخیص زودهنگام آندسته از بیماریها و اختلالات هورمونی و متابولیکی در نوزادان است که قبل از ظهور علائم بالینی، قابل درمان میباشند .

آزمایشهای مربوطه را باید حتی المقدور در روز چهارم و حد اکثر تا روز هفتم بعد از تولد انجام داد . انجام آزمایشها در اسرع وقت و اعلام هر چه زودتر نتایج به پزشک الزامی است . چنانچه آزمایشهای مورد نظر بهر دلیلی در زمان تعریف شده صورت نگرفته باشند، باید بدون اتلاف وقت برای انجام آنها اقدام کرد.

جهت تشخیص اختلالات متابولیکی و هورمونی باید از روشهای استاندارد و قابل اطمینان نظیر HPLC، کروماتوگرافی لایه نازک (TLC)، الکتروکمولومینسانس (ECL) ،آنزیم ایمونو اسی (EIA) و یا رادیوایمونواسی (RIA) استفاده کرد .

در اینجا تنها به آندسته از بیماریهای هورمونی و متابولیکی اشاره میشود که بلحاظ آماری و امکانات تشخیصی از اهمیت بیشتری برخوردارند.

۱- بیماریهای هورمونی(Endocrinopathy)

  • کم کاری تیروئید (Hypothyreosis) : در این مورد جنبه مادرزادی دارد که سبب اختلالات سخت در تکامل ذهنی و جسمی کودک میشود. درمان توسط تجویز هورمون صورت میگیرد .

تشخیص: اندازه گیری میزان TSH در خون

متد اندازه گیری : الکتروکمولومینسانس (ECL)

شیوع کم کاری تیروئید* : حدود ۱/۴۰۰۰۰ است .

  • سندرم آدرنوژنیتال (Adrenogenital Syndrome= AGS) : یک اختلال هورمونی مربوط به نقص بخش قشری غده فوق کلیوی است که سبب ظهور علائم کمبود کورتیزول ، ترانسفورماسیون و ظهور علائم مردانگی در دختران و بلوغ زود رس در پسران شده و ممکن است در طی بحرانهای هدر رفتن نمک (Salt wasting Syndrome) به مرگ طفل منجر شود . درمان بکمک تجویز هورمون که باید مادام العمر صورت گیرد، مقدور است .

تشخیص : اندازه گیری میزان ۱۷Hydroxy-Progesteron در خون

متد اندازه گیری : آنزیم ایمونو اسی(EIA)

شیوع سندرم آدرنوژنیتال* : حدود ۱/۱۰۰۰۰ نوزاد است .

۲-بیماریهای متابولیکی(Metabolic diseases)

 

گالاکتوزمی (Galactosemia) : نقص در متابولیسم قند شیر یا گالاکتوز که موجب کوری، عقب ماندگی ذهنی، بدنی، نارسائی کبد و احتمالا مرگ طفل میشود .درمان توسط رژیم غذائی مخصوص مقدور است .

تشخیص: اندازه گیری میزان گالاکتوز در ادرار

متد اندازه گیری : HPLC

شیوع گالاکتوزمی* : حدود ۱/۴۰۰۰۰ میباشد .

۳- آمینواسیدوپاتی ها (Aminoacidopathies)

  • فنیل کتون اوری (Phenylketonuria = PKU)و هیپر فنیل آلانینمی (Hyperphenylalaninemia=HPA) : به نقص متابولیسم اسید آمینه فنیل آلانین اطلاق میشود. گرفتگی عضلانی (cramp)، اسپاسم، عقب ماندگی ذهنی از عوارض این نقص مادرزادی بشمار میروند .

تشخیص : اندازه گیری اسیدهای آمینه در ادرار و خون

متد اندازه گیری : HPLC، TLC

شیوع فنیل کتون اوری* : حدود ۱/۱۰۰۰۰ است .

درمان فنیل کتون اوری از طریق حذف فنیل آلانین

از غذای روزانه کودک امکانپذیر است

  • بیماری ادرار شربت افرا (Maple Syrup Urine Disease = MSUD) : این نام از آنجهت به بیماری اطلاق شده است که ادرار طفل بیمار بوئی شبیه به شربت افرا دارد . علت این بیماری نقص در تجزیه اسیدهای آمینه است که سبب عقب ماندگی ذهنی، کما و احتمالا مرگ طفل میشود درمان توسط رژیم غذائی نتیجه بخش است .

تشخیص: اندازه گیری اسید های آمینه در ادرار و خون

متد اندازه گیری : HPLC

شیوع :*MSUD حدود ۱/۲۰۰۰۰نوزاد است .

۴- نقص های سیکل کارنیتین (Carnitin cycle-defects)

  • گلوتار اسید اوری (Glutaraciduria Type I) : نقص تجزیه اسید های آمینه که سبب اختلال حرکتی، بحرانهای ناگهانی متابولیکی میگردد . درمان بکمک رژیم غذائی مخصوص و تجویز اسیدهای آمینه صورت میگیرد.

تشخیص: اندازه گیری اسیدهای آمینه در ادرار و خون

متد اندازه گیری : HPLC

شیوع گلوتار اسید اوری* : حدود ۱/۸۰۰۰۰ است .

————————————————————-

*در حال حاضرآمار موثقی در رابطه با نقصهای هورمونی و بیماریهای متابولیکی برای ایران در دسترس قرار ندارند .آمار ارائه شده فوق مربوط به کشور آلمان است .

 

مراجع :

۱-Labor und Diagnose,Lothar Thomas 2013

۲- Limbach laboratory information Heidelberg, Germany